22 paź 2026
Mikrobiologia
„Diagnostyka mikrobiologiczna w medycznym laboratorium diagnostycznym” – webinar
Autor: dr hab. Joanna Kwiecińska-Piróg, prof. UMK
Charakterystyka:
Szkolenie porządkuje wiedzę na temat aktualnych metod diagnostyki mikrobiologicznej, które są dostępne w medycznych laboratoriach diagnostycznych, sposobów uzyskania wiarygodnych wyników oznaczania antybiotykowrażliwości oraz definicji dotyczących kontroli jakości badań mikrobiologicznych w świetle obowiązujących przepisów prawa i aktualnych zaleceń.
Medyczne laboratoria mikrobiologiczne wykorzystują obecnie szeroki zakres metod umożliwiających wykrywanie i identyfikację drobnoustrojów odpowiedzialnych za zakażenia. Obejmują one zarówno klasyczne metody hodowlane, polegające na posiewie materiału klinicznego, uzyskaniu wzrostu drobnoustroju i identyfikacji wyizolowanych kolonii, jak również techniki immunologiczne wykorzystujące swoiste reakcje antygen–przeciwciało oraz nowoczesne metody biologii molekularnej.
Istotnym elementem zapewnienia wiarygodności badań jest również prowadzenie wewnątrz- i zewnątrzlaboratoryjnej kontroli jakości. Specyfika badań mikrobiologicznych sprawia jednak, że ocena jakości i interpretacja uzyskiwanych wyników mogą być bardziej złożone niż w przypadku wielu innych badań laboratoryjnych.
Program szkolenia umożliwi osobom uczestniczącym w webinarze pogłębienie wiedzy dotyczącej walidacji i weryfikacji metod stosowanych w diagnostyce mikrobiologicznej, w tym metod wykorzystywanych do oznaczania antybiotykowrażliwości drobnoustrojów. Szczególna uwaga zostanie poświęcona problematyce oznaczania wrażliwości bakterii i grzybów na leki przeciwdrobnoustrojowe, która w świetle obowiązujących regulacji, w tym wymagań dotyczących wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro (IVD), wiąże się z szeregiem wyzwań. Omówione zostaną również zasady interpretacji wyników zgodnie z aktualnymi rekomendacjami, a także sposoby postępowania w sytuacjach, w których jednoznaczne wytyczne interpretacyjne nie są dostępne.
Struktura webinaru:
Szkolenie ma formę nagranego webinaru, który jest indywidualnie odtwarzany przez osobę szkolącą się na platformie e-learningowej, w dowolnym czasie w okresie dostępności. Webinar obejmuje 6 godzin dydaktycznych (co najmniej 270 minut netto treści edukacyjnych).
| Moduł | Temat | Czas |
|---|---|---|
| I | Metody diagnostyki mikrobiologicznej i oceny antybiotykowrażliwości wraz z wytycznymi ich przedstawiania na raportach z badań mikrobiologicznych | 135 minut |
| II | Wiarygodność wyników badań mikrobiologicznych | 135 minut |
Szczegółowy opis tematów:
Temat 1. Metody diagnostyki mikrobiologicznej i oceny antybiotykowrażliwości wraz z wytycznymi ich przedstawiania na raportach z badań mikrobiologicznych [135 minut]
W obrębie modułu będą poruszane następujące zagadnienia:
- metody diagnostyki mikrobiologicznej: techniki posiewu, techniki immunologiczne, techniki biologii molekularnej [45 minut]:
- wskazania do zastosowania wyżej wymienionych metod diagnostycznych (uwzględniając rodzaj czynnika etiologicznego);
- dobór metod hodowlanych w zależności od spodziewanych czynników etiologicznych (np. bakterie trudno hodowlane, grzyby) wraz ze wskazaniem źródeł wiedzy do opracowania instrukcji posiewu;
- zasady interpretacji wyników badań mikrobiologicznych wykonanych technikami immunologicznymi i biologii molekularnej ze wskazaniem ich ograniczeń;
- metody oznaczania antybiotykowrażliwości i sposoby interpretacji wyników oznaczeń [45 minut]:
- metody jakościowe i ilościowe;
- metody referencyjne oceny antybiotykowrażliwości bakterii i grzybów;
- rekomendacje oznaczania antybiotykowrażliwości bakterii i grzybów na leki przeciwdrobnoustrojowe (EUCAST, CLSI, FDA);
- sposoby doboru testów do oznaczeń antybiotykowrażliwości, uwzględniając zakresy ich walidacji;
- definicje ECOFF, (t)ECOFF i ECV i wytyczne dotyczące ich wykorzystania;
- raport z badania mikrobiologicznego – zasady przygotowania według aktualnych wytycznych uwzględniających Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 czerwca 2025 r. w sprawie standardów jakości dla laboratoriów (Dz.U. 2025 poz. 961) [45 minut].
Temat 2. Wiarygodność wyników badań mikrobiologicznych [135 minut]
W obrębie modułu będą poruszane następujące zagadnienia:
- weryfikacja i walidacja metod diagnostycznych w badaniach mikrobiologicznych [45 minut]:
- weryfikacja i walidacja metod diagnostycznych - definicje i wskazania do ich wykonania,
- definicje metody jakościowej i ilościowej,
- definicje wybranych parametrów weryfikacyjnych/walidacyjnych (co najmniej): poprawność, precyzja, dokładność, powtarzalność, odtwarzalność;
- sposób udokumentowania wyników weryfikacji/walidacji metod diagnostycznych stosowanych w laboratorium mikrobiologicznym.
- parametry kontroli jakości w badaniach mikrobiologicznych [45 minut]:
- rodzaje kontroli jakości wewnątrzlaboratoryjnej w medycznym laboratorium diagnostycznym wykonującym diagnostykę mikrobiologiczną: kontrola podłoży mikrobiologicznych i odczynników, oznaczeń antybiotykowrażliwości, metod diagnostycznych (identyfikacji drobnoustrojów; technik immunologicznych i biologii molekularnej);
- błędy przedlaboratoryjne i laboratoryjne w powiązaniu z nadzorem nad niezgodnościami [45 minut]:
- definicje, rodzaje i przykłady błędów w poszczególnych fazach diagnostyki mikrobiologicznej;
- błędy związane z przygotowaniem osoby badanej do badania mikrobiologicznego (wskaźniki CDC kontaminacji próbek krwi oraz próbek krwi pobranych niezgodnie z rekomendacjami);
- charakterystyka czynników wpływających na błąd przedlaboratoryjny oraz sposobów ich ograniczenia, w tym przygotowanie miejsca wkłucia przed pobraniem krwi na posiew czy instruktażu osoby badanej przed pobraniem moczu na posiew;
- sposoby analizy błędów (zastosowanie współczynnika sześć sigma);
- definicje dotyczące nadzoru nad niezgodnościami: niezgodność, odstępstwo, działanie korygujące, działanie korekcyjne, działania zapobiegawcze;
- definicja zdarzenia niepożądanego i jego przykłady w przypadku diagnostyki mikrobiologicznej.
Efekty nauki:
1. Wiedza
Osoba uczestnicząca w szkoleniu nabędzie wiedzę w zakresie:
- rozróżniania i charakterystyki różnych technik wykonywania badań mikrobiologicznych wraz z ich ograniczeniami i wskazaniami do zastosowania w ustalaniu czynnika etiologicznego zakażenia;
- charakterystyki metod oznaczania antybiotykowrażliwości bakterii i grzybów według wytycznych EUCAST i CLSI, włączając do tego sposoby oceny oddziaływań między antybiotykami;
- definiowania rodzajów błędów przedlaboratoryjnych i laboratoryjnych, w tym znajomość błędów oceniających przygotowanie osoby chorej do badania;
- znajomości definicji parametrów weryfikacji/walidacji metod diagnostycznych wykorzystywanych w badaniach mikrobiologicznych;
- definiowania parametrów kontroli jakości badań mikrobiologicznych i analizy jej wyników.
2. Umiejętności
Osoba uczestnicząca w szkoleniu nabędzie umiejętność:
- zastosowania różnych metod diagnostyki mikrobiologicznej w celu określenia czynnika etiologicznego zakażenia;
- opracowania schematów oznaczenia antybiotykowrażliwości bakterii i grzybów zgodnie z rekomendacjami EUCAST i CLSI, włączając sposoby oznaczania antybiotykowrażliwości w celu interpretacji wyników z wykorzystaniem ECOFF lub ECV oraz wyników oceny interakcji pomiędzy antybiotykami;
- przygotowania raportu z badania mikrobiologicznego zgodnie z zapisami ustawowymi;
- zaplanowania kontroli jakości badania mikrobiologicznego;
- dobrania parametrów walidacji i weryfikacji metody diagnostycznej;
- przygotowania listy błędów przedlaboratoryjnych, w tym błędów związanych z przygotowaniem osoby badanej do badania mikrobiologicznego wraz ze sposobem ich analizy;
- przygotowania listy błędów laboratoryjnych oraz sposobu ich analizy, również w powiązaniu z raportowaniem zdarzeń niepożądanych.
3. Kompetencje społeczne
W zakresie kompetencji społecznych osoba uczestnicząca w szkoleniu nabędzie umiejętność sformułowania kompletnej informacji o dostępnych metodach badań mikrobiologicznych, które mogą ukierunkować diagnostykę i terapię antybiotykową zakażeń.
