INFORMACJE

Kontakt telefoniczny (telefony komórkowe i stacjonarne) w godzinach pracy Biura (8-16)

Jeżeli wykonujesz zawód Diagnosty Laboratoryjnego w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej i nie dokonałaś/eś jeszcze wpisu do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą sprawdź, co należy zrobić



REJESTR DIAGNOSTÓW

Ze względu na prace związane z przeniesieniem i integracją danych Diagnostów Laboratoryjnych do nowego systemu, wyłączyliśmy tymczasowo wyświetlanie w Rejestrze Diagnostów Laboratoryjnych informacji w zakresie posiadanych specjalizacji. Po zakończeniu prac poinformujemy osobnym komunikatem.

Cytomorfologia - warsztaty [PROGRAM] - Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych

9 paź 2026

Cytomorfologia medyczna

„Cytomorfologia medyczna” – warsztaty

Autor: dr hab. n. med. Olga Martyna Koper-Lenkiewicz

Charakterystyka:

Szkolenie ma charakter warsztatowy i stanowi praktyczne rozwinięcie treści modułu seminaryjnego („Część 9. Cytomorfologia medyczna – seminarium”). O ile moduł seminaryjny służy przekazaniu wiedzy, o tyle moduł warsztatowy służy jej zastosowaniu: osoba uczestnicząca samodzielnie wykonuje zadania diagnostyczne, podejmuje decyzje i weryfikuje własne rozstrzygnięcia względem oceny referencyjnej.

Program obejmuje sześć typów materiału: płyn mózgowo-rdzeniowy (PMR), płyny z jam ciała, płyn stawowy, płyny dializacyjne otrzewnowe, popłuczyny pęcherzykowo-oskrzelowe (BAL) oraz wymazy z szyjki macicy. Zakres materiałowy jest tożsamy z zakresem modułu seminaryjnego.

Warsztaty odtwarzają sytuacje, w których osoba wykonująca zawód diagnosty laboratoryjnego podejmuje decyzję samodzielnie i ponosi za nią odpowiedzialność: kwalifikuje próbkę do badania mimo odstępstw w fazie przedanalitycznej, rozstrzyga o konieczności wyjaśnienia rozbieżności wyniku bieżącego wobec wyniku historycznego pacjenta, ustala kolejność opracowania materiału pilnego, sprawdza spójność sprawozdania przed autoryzacją oraz komunikuje ograniczenia metody osobie zlecającej badanie.

Ćwiczenie tych czynności w warunkach bezpiecznych, z natychmiastową informacją zwrotną, ogranicza ryzyko błędu w praktyce zawodowej.

Struktura warsztatów:

Program podzielono na siedem modułów merytorycznych (I–VII), część walidacyjną oraz część podsumowującą o łącznym wymiarze 360 minut, zgodnie z tabelą modułów poniżej. Wszystkie moduły i obie części rozpisano szczegółowo poniżej, a wymiar czasu każdego modułu jest zgodny z tabelą. Podany czas odpowiada czasowi zajęć stacjonarnych i obejmuje instruktaż, samodzielne wykonanie ćwiczeń praktycznych oraz ich omówienie. Struktura modułowa stanowi podstawę opracowania skryptu warsztatów.

Wskazany w opisie poszczególnych modułów zakres form pracy stanowi minimalny, obowiązkowy zakres ćwiczeń, który osoba prowadząca może rozszerzyć o dodatkowe zadania w ramach dostępnego czasu.

Tabela modułów: moduł lub część, temat, czas trwania w minutach.
Moduł Temat Czas
I Wprowadzenie do warsztatów, zasady BHP 15 minut
II Płyn mózgowo-rdzeniowy (PMR) 65 minut
III Płyny z jam ciała (opłucna/osierdzie/otrzewna) 65 minut
IV Płyn stawowy 45 minut
V Płyny dializacyjne otrzewnowe 40 minut
VI Popłuczyny pęcherzykowo-oskrzelowe (BAL) 35 minut
VII Wymazy z szyjki macicy 50 minut
Część walidacyjna Test wyjściowy (post-test) i omówienie wyników 30 minut
Część podsumowująca Podsumowanie szkolenia i wskazówki 15 minut
Szczegółowy zakres tematów:
Temat 1. Wprowadzenie do warsztatów, zasady BHP [15 minut]
  • instruktaż BHP i bezpieczeństwa biologicznego: zasady pracy w pracowni, środki ochrony indywidualnej (ŚOI), postępowanie z materiałem potencjalnie zakaźnym. Zasady te obowiązują podczas wszystkich ćwiczeń praktycznych w modułach II–VII;
  • postępowanie z odpadami: segregacja, pojemniki na odpady zakaźne i ostre, utylizacja odczynników, dekontaminacja stanowiska;
  • zasady poufności i pracy z materiałem zanonimizowanym: zakaz utrwalania i rozpowszechniania obrazów mikroskopowych oraz kluczy odpowiedzi;
  • zapoznanie ze specyfikacją używanej aparatury diagnostycznej, w tym mikroskopu świetlnego oraz demonstracja jej obsługi przez osobę prowadzącą.
Temat 2. Płyn mózgowo-rdzeniowy (PMR) [65 minut]
  • próba własna: identyfikacja komórek w polach widzenia preparatu cytologicznego lub równoważnego materiału obrazowego;
  • wzorzec: opis referencyjny tych samych preparatów cytologicznych lub równoważnych materiałów obrazowych, udostępniany po wykonaniu próby własnej;
  • sprawozdanie: uzupełnienie formularza wyniku, weryfikacja jego spójności przed autoryzacją (wykrywanie niezgodności) oraz sformułowanie komentarza do wyniku uwzględniającego stwierdzone ograniczenia badania;
  • sytuacja z pracy laboratorium: ustalenie kolejności opracowania próbek dostarczonych jednocześnie, z uzasadnieniem przyjętych priorytetów;
  • zadanie: projektowanie algorytmu postępowania diagnostycznego w pleocytozie PMR.
Temat 3. Płyny z jam ciała (opłucna/osierdzie/otrzewna) [65 minut]
  • próba własna: identyfikacja komórek w polach widzenia preparatu cytologicznego lub równoważnego materiału obrazowego;
  • wzorzec: opis referencyjny tych samych preparatów cytologicznych lub równoważnych materiałów obrazowych, udostępniany po wykonaniu próby własnej;
  • zadanie liczbowe: kryteria Lighta dla płynu opłucnowego oraz gradient SAAG w ocenie płynu otrzewnowego;
  • sprawozdanie: uzupełnienie formularza wyniku, weryfikacja jego spójności przed autoryzacją (wykrywanie niezgodności) oraz sformułowanie komentarza do wyniku uwzględniającego stwierdzone ograniczenia badania;
  • zadanie: delta check – porównanie bieżącego wyniku (cytoza/stężenie białka całkowitego) płynu z jamy ciała z wynikiem historycznym pacjenta;
  • zakres: płyn osierdziowy omawia się w zakresie odrębności przedanalitycznych i interpretacyjnych, bez odrębnego efektu uczenia się.
Temat 4. Płyn stawowy [45 minut]
  • próba własna: identyfikacja komórek w polach widzenia preparatu cytologicznego lub równoważnego materiału obrazowego oraz ocena cytozy i przyporządkowanie płynu do kategorii diagnostycznej;
  • wzorzec: opis referencyjny tych samych preparatów cytologicznych lub równoważnych materiałów obrazowych, udostępniany po wykonaniu próby własnej;
  • kryształy: ćwiczenie z wykorzystaniem materiałów schematycznych oraz mikrofotografii udostępnionych na licencjach otwartych – różnicowanie MSU i CPP;
  • sprawozdanie: uzupełnienie formularza wyniku, weryfikacja jego spójności przed autoryzacją (wykrywanie niezgodności) oraz sformułowanie komentarza do wyniku uwzględniającego stwierdzone ograniczenia badania.
Temat 5. Płyny dializacyjne otrzewnowe [40 minut]
  • próba własna: identyfikacja komórek w polach widzenia preparatu cytologicznego lub równoważnego materiału obrazowego;
  • wzorzec: opis referencyjny tych samych preparatów cytologicznych lub równoważnych materiałów obrazowych, udostępniany po wykonaniu próby własnej;
  • zadanie interpretacyjne: zastosowanie progów ISPD w rozpoznaniu dializacyjnego zapalenia otrzewnej oraz interpretacja cytozy dializatu przy skróconym czasie zalegania;
  • sytuacja z pracy laboratorium: symulowana rozmowa z osobą zlecającą badanie, obejmująca sformułowanie porady diagnostycznej i komunikację ograniczeń metody.
Temat 6. Popłuczyny pęcherzykowo-oskrzelowe (BAL) [35 minut]
  • próba własna: identyfikacja komórek w polach widzenia preparatu cytologicznego lub równoważnego materiału obrazowego;
  • wzorzec: opis referencyjny tych samych preparatów cytologicznych lub równoważnych materiałów obrazowych, udostępniany po wykonaniu próby własnej;
  • sprawozdanie: uzupełnienie formularza wyniku, weryfikacja jego spójności przed autoryzacją (wykrywanie niezgodności) oraz sformułowanie komentarza do wyniku uwzględniającego stwierdzone ograniczenia badania.
Temat 7. Wymazy z szyjki macicy [50 minut]
  • próba własna: identyfikacja komórek w polach widzenia preparatu cytologicznego lub równoważnego materiału obrazowego;
  • wzorzec: opis referencyjny tych samych preparatów cytologicznych lub równoważnych materiałów obrazowych, udostępniany po wykonaniu próby własnej;
  • zadanie: przyporządkowanie opisanego obrazu do kategorii Systemu Bethesda oraz wskazanie badania triage;
  • sprawozdanie: uzupełnienie formularza wyniku, weryfikacja jego spójności przed autoryzacją (wykrywanie niezgodności) oraz sformułowanie komentarza do wyniku uwzględniającego stwierdzone ograniczenia badania;
  • zadanie: analiza historii wyników pacjenta – trend kolejnych badań cytologicznych szyjki macicy w kontekście algorytmu postępowania po wyniku nieprawidłowym;
  • zakres kompetencji: moduł ma charakter wprowadzająco-interpretacyjny i nie nadaje uprawnień do samodzielnej oceny przesiewowych rozmazów cytologicznych, która wymaga odrębnych kwalifikacji cytomorfologa.
Część walidacyjna. Test wyjściowy (post-test) i omówienie wyników [30 minut]
  • test wyjściowy (post-test) wspólny dla wszystkich modułów: min. 10 pytań jednokrotnego wyboru oraz min. 1 zadanie typu case-based;
  • ocena zadań przez osobę prowadzącą na podstawie klucza odpowiedzi i kryteriów zaliczenia zawartych w skrypcie warsztatów, wraz z indywidualną informacją zwrotną.
Część podsumowująca. Podsumowanie i wskazówki [15 minut]
  • zadanie podsumowujące typu case-based: ocena praktyki laboratorium w odniesieniu do wymagań standardów jakości, z omówieniem wniosków;
  • wskazówki do dalszego kształcenia oraz wykaz zasobów dostępnych na zasadach otwartego dostępu.
Efekty szkolenia:
1. Wiedza.

Osoba uczestnicząca:

  • zna przesłanki, które nakazują zweryfikować liczbowy wynik oceny komórkowości przed autoryzacją: rozbieżność wyniku uzyskanego metodą automatyczną z oceną mikroskopową oraz rozbieżność wyniku bieżącego z wynikiem historycznym pacjenta (moduły II–III);
  • zna elementy obowiązkowe sprawozdania z badania cytologicznego oraz typowe źródła jego niespójności: rozbieżność między opisem obrazu a wnioskiem, brak jednostki lub nazwy zastosowanej metody, pominięcie informacji o ograniczeniach próbki (moduły II–IV, VI, VII);
  • zna ograniczenia oceny komórkowości wynikające z rodzaju materiału, jakości preparatu i przyjętego sposobu liczenia oraz ich następstwa dla treści sprawozdania (moduły II–VII).
2. Umiejętności.

Osoba uczestnicząca:

  • ustala kolejność opracowania próbek dostarczonych jednocześnie, wraz z uzasadnieniem przyjętych priorytetów (Moduł II);
  • wykrywa niezgodności w sprawozdaniu z badania cytologicznego przed jego autoryzacją: rozbieżność między opisem obrazu a wnioskiem, brak jednostki lub nazwy zastosowanej metody, pominięcie informacji o ograniczeniach próbki (moduły II–IV, VI, VII);
  • ocenia preparat płynu mózgowo-rdzeniowego: identyfikuje komórki w wyznaczonych polach widzenia, zapisuje opis obrazu i wskazuje rozbieżności wobec opisu referencyjnego (Moduł II);
  • klasyfikuje płyn z jamy ciała: wykonuje obliczenia według kryteriów Lighta (płyn opłucnowy) oraz gradientu SAAG (płyn otrzewnowy) i wskazuje rozbieżność cytozy lub stężenia białka całkowitego wobec wyniku historycznego pacjenta, wymagającą wyjaśnienia (Moduł III);
  • klasyfikuje płyn stawowy: ocenia cytozę, przyporządkowuje płyn do kategorii diagnostycznej oraz różnicuje kryształy moczanu jednosodowego (MSU) i pirofosforanu wapnia (CPP) na materiale schematycznym i mikrofotografiach (Moduł IV);
  • interpretuje wynik badania dializatu otrzewnowego: stosuje progi ISPD w rozpoznaniu dializacyjnego zapalenia otrzewnej oraz ocenia cytozę przy skróconym czasie zalegania (Moduł V);
  • ocenia preparat popłuczyn pęcherzykowo-oskrzelowych: identyfikuje populacje komórkowe, podaje ich udział procentowy, przyporządkowuje profil komórkowy do jednego z typów – limfocytowego, neutrofilowego albo eozynofilowego – i zapisuje wynik w formularzu (Moduł VI);
  • kwalifikuje wynik badania cytologicznego wymazu z szyjki macicy: przyporządkowuje opisany obraz do kategorii Systemu Bethesda oraz wskazuje badanie triage i dalsze postępowanie przewidziane algorytmem po wyniku nieprawidłowym (Moduł VII); efekt nie obejmuje samodzielnej oceny przesiewowej rozmazu, która wymaga odrębnych kwalifikacji cytomorfologa;
  • redaguje komentarz do sprawozdania, wskazujący stwierdzone ograniczenia badania oraz ich wpływ na interpretację wyniku (moduły II–IV, VI, VII);
  • stosuje środki ochrony indywidualnej oraz zasady bezpieczeństwa biologicznego, segregacji odpadów i dekontaminacji stanowiska podczas wszystkich czynności wykonywanych z materiałem biologicznym (Moduł I – instruktaż; moduły II–VII – wykonanie podlegające obserwacji);
  • obsługuje stanowisko mikroskopowe podczas oceny preparatu cytologicznego: przygotowuje stanowisko, dobiera powiększenie, ustawia oświetlenie i przegląda preparat w sposób systematyczny (Moduł I – instruktaż i demonstracja; moduły II–VII – wykonanie podlegające obserwacji);
  • formułuje laboratoryjną poradę diagnostyczną w symulowanej rozmowie z osobą zlecającą badanie, wraz ze wskazaniem ograniczeń zastosowanej metody (Moduł V);
  • opracowuje algorytm postępowania diagnostycznego w pleocytozie płynu mózgowo-rdzeniowego: wskazuje kolejność czynności i kryteria rozstrzygnięcia (Moduł II);
  • analizuje ciąg kolejnych wyników badań cytologicznych szyjki macicy tej samej pacjentki: wskazuje moment, w którym trend uzasadnia zmianę postępowania zgodnie z algorytmem (Moduł VII).
3. Kompetencje społeczne.

Osoba uczestnicząca:

  • jest gotowa do współpracy z osobą zlecającą badanie: przekazuje laboratoryjną poradę diagnostyczną i komunikuje ograniczenia metody w symulowanej rozmowie (Moduł V);
  • jest gotowa do przestrzegania zasad etyki zawodowej i poufności w pracy z materiałem zanonimizowanym: nie utrwala i nie rozpowszechnia obrazów mikroskopowych ani kluczy odpowiedzi i nie podejmuje prób identyfikacji osób, od których pochodzi materiał (moduły I–VII);
  • jest gotowa do krytycznej oceny praktyki własnego laboratorium w odniesieniu do wymagań standardów jakości, formułując wnioski dotyczące własnego miejsca pracy (Część podsumowująca).

Ta strona używa plików cookie.

Więcej szczegółów w naszej Polityce Cookies
Rozumiem