• ogólna klasyfikacja wrodzonych błędów odporności (WBO);
• fenotypy kliniczne WBO i objawy alarmujące, u dzieci i dorosłych, stanowiące wskazania do diagnostyki;
• ogólne zasady prowadzenia diagnostyki laboratoryjnej w kierunku WBO z uwzględnieniem badań przesiewowych i specjalistycznych, w tym cytometrycznych (przykładowe wyniki), w zależności od rodzaju zaburzenia:
  • wrodzone błędy odporności z dominującym defektem syntezy immunoglobulin;
  • ocena defektów limfocytów T;
  • ocena defektów komórek fagocytujących;
  • ocena układu dopełniacza.
  • zastosowanie badań genetycznych w diagnostyce WBO;
• algorytm diagnostyki WBO z uwzględnieniem wskazań klinicznych, badań podstawowych, specjalistycznych, w tym immunologicznych i genetycznych;
• zastosowanie narzędzi AI w interpretacji i profilowaniu osób chorych z WBO;
• podsumowanie/uwagi praktyczne;
• przykład/przykłady wybranych WBO: pospolitego zmiennego niedoboru odporności (CVID) lub selektywnego niedoboru IgA lub ciężkiego złożonego niedoboru odporności lub złożonego niedoboru odporności.

• mechanizm zakażenia i dynamika pojawiania się markerów zakażenia wirusem HIV;
• etapy diagnostyki laboratoryjnej zakażenia HIV zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej (2024) i Polskiego Towarzystwa Naukowego AIDS (2026):
  • faza przedanalityczna – pobieranie materiału do badań,
  • testy serologiczne stosowane w diagnostyce przesiewowej,
  • właściwe sformułowanie sprawozdania z badania laboratoryjnego,
  • postępowanie w przypadku wyników wskazujących na reaktywność próbki.
• diagnostyka poza systemem opieki medycznej, w tym testy serologiczne point-of-care (wymagania metodologiczne, aspekty interpretacyjne, konieczność weryfikacji wyniku testem laboratoryjnym);
• szczególne sytuacje kliniczne (w tym niewykrywalna wiremia np. u osoby leczonej antyretrowirusowo, badania u osób po udziale w badaniach z eksperymentalnymi szczepionkami przeciw HIV lub po terapii CAR T, badania u osoby w ostrej chorobie retrowirusowej lub w bardzo wczesnej fazie zakażenia HIV);
• ograniczenia testów serologicznych i molekularnych z uwzględnieniem przyczyn wyników fałszywie dodatnich i ujemnych;
• diagnostyka zakażenia HIV u dzieci (diagnostyka dzieci z ekspozycji wertykalnej HIV, badania u dzieci w wieku > 24 miesięcy);
• przypadek kliniczny;
• podsumowanie/uwagi praktyczne – algorytm diagnostyki zakażenia HIV.

• postępowanie diagnostyczne w boreliozie z Lyme na podstawie zaleceń Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych (2023):
  • elementy uwzględniane przy rozpoznaniu,
  • zasady obligatoryjnej dwuetapowej diagnostyki serologicznej,
  • diagnostyka neuroboreliozy,
  • metody bezpośrednie,
  • nowe metody – Lyme detect (test oparty o ocenę przeciwciał i aktywności interferonu gamma), PCR emulsyjny (ddPCR), sekwencjonowanie wolnego, pozakomórkowego DNA (cfDNA), mikromacierze białkowe.
• metody niezalecane – test transformacji limfocytów, ocena liczebności subpopulacji limfocytów CD57, test ELISPOT, szybkie testy serologiczne, poszukiwanie krętków w kleszczach, poszukiwanie postaci „cyst”, poszukiwanie form L w tkankach, testy VCS (Visual Contrast Sensitivity), biorezonans, kanały energetyczne, „ksenodiagnostyka”;
• sytuacje szczególne, w tym rozbieżne wyniki uzyskane różnymi metodami, efekt tła w metodzie Western blot/line blot, znaczenie swoistości antygenowych (w tym przeciwciała przeciw frakcjom lipidowym), wskazania do powtarzania badań, czy istnieją odrębności diagnostyczne u kobiet w ciąży;
• podsumowanie/uwagi praktyczne;
• przypadek kliniczny boreliozy/neuroboreliozy.

• ciąża a autoimmunizacja:
  • zespół antyfosfolipidowy (APS), w tym APS położniczy (OAPS),
  • toczeń noworodkowy;
• immunologiczny skrining w przypadku nawracających niepowodzeń położniczych wg ESHRE;
• immunologiczne przyczyny niepłodności;
• podsumowanie/uwagi praktyczne;
• przypadek APS/katastrofalnego APS (CAPS).

• typowanie tkankowe: typowanie serologiczne HLA, test mikrocytotoksyczny, ograniczenia metody;
• genotypowanie HLA: techniki typowania (PCR-SSP, PCR-SSO, sekwencjonowanie – SBT, NGS), nazewnictwo HLA;
• odpowiedź układu immunologicznego na przeszczep;
• przeszczepianie krwiotwórczych komórek macierzystych;
• przeszczepianie narządów unaczynionych na przykładzie transplantacji nerki;
• algorytm badań immunologicznych w transplantologii wg POLTRANSPLANT;
• podsumowanie/uwagi praktyczne;
• przypadek kliniczny przeszczepienia wątroby.

• wprowadzenie – metody diagnostyczne dostępne w alergologii (złote standardy – np. punktowe testy skórne – PTS w diagnostyce uczulenia IgE-zależnego, doustne próby prowokacyjne w diagnostyce alergii pokarmowych);
• ograniczenia PTS w tym przyjmowanie leków (przeciwhistaminowych, stabilizujących mastocyty, glikokortykosteroidów i leków immunosupresyjnych stosowanych miejscowo i systemowo, trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych, omalizumabu), bezpieczeństwo osoby badanej (ciąża, uogólniony stan zapalny, cechy niewydolności narządowej), wiek osoby badanej, choroby skóry (stany zapalne, dermografizm, pokrzywka, AZS);
• krótki przegląd metod laboratoryjnych – test aktywacji bazofilów, eozynofile we krwi obwodowej i plwocinie, tryptaza, histamina, metylohistamina, diaminooksydaza, immunoglobuliny, układ dopełniacza, kompleksy immunologiczne;
• całkowite IgE (tIgE) – cel badania, mała swoistość dla chorób alergicznych (inne przyczyny – infestacje pasożytnicze, niedobory odporności, nowotwory układu chłonnego);
• alergenowo swoiste IgE (sIgE) – rodzaje testów (sIgE dla ekstraktów będących mieszaniną różnych białek składających się na dane źródło alergenowe i diagnostyka molekularna alergii/diagnostyka oparta na komponentach alergenowych):
  • wskazania do oceny sIgE,
  • zalety testów serologicznych,
  • ograniczenia testów serologicznych,
  • diagnostyka komponentowa,
  • interpretacja wyników badań serologicznych;
• trudności diagnostyczne: reakcje krzyżowe – panalergeny, podobieństwo strukturalne epitopów, reagujące krzyżowo determinanty węglowodanowe – CCD (wyniki fałszywie dodatnie, zawyżone wyniki dodatnie, eliminacja anty-CCD, metody pozwalające na uniknięcie wyników fałszywie dodatnich związanych z anty-CCD, np. ALEX), kliniczne prawdopodobieństwo reakcji krzyżowych, przykłady reakcji krzyżowych;
• panele dostępne w POZ – wziewne, pokarmowe;
• algorytm postępowania diagnostycznego w IgE -zależnej alergii na pokarm wg European Academy of Allergy & Clinical Immunology;
• przypadek kliniczny alergii.

Po zakończeniu modułu osoba uczestnicząca:

• rozróżnia wskazania, ograniczenia i wartość diagnostyczną badań immunologicznych w omawianych obszarach z zakresu immunologii klinicznej;
• identyfikuje biomarkery wykorzystywane w diagnostyce i monitorowaniu omawianych zaburzeń;
• wyjaśnia immunologiczne podstawy doboru dawcy i biorcy oraz monitorowania pacjentów po transplantacji;
• zna współczesne metody diagnostyki laboratoryjnej wrodzonych błędów odporności, alergii, niepłodności i powikłań położniczych, zakażenia HIV i boreliozy oraz zasady interpretacji wyników;
• zna aktualne standardy, rekomendacje i algorytmy diagnostyczne obowiązujące w diagnostyce laboratoryjnej wskazanych zaburzeń immunologicznych i chorób zakaźnych;
• rozumie rolę diagnosty laboratoryjnego w interdyscyplinarnym procesie diagnostyczno-terapeutycznym oraz znaczenie medycyny personalizowanej dla współczesnej diagnostyki.

Po zakończeniu modułu osoba uczestnicząca:

• dobiera właściwe metody laboratoryjne do problemu diagnostycznego oraz etapu procesu diagnostycznego;
• interpretuje wyniki badań laboratoryjnych w kontekście obrazu klinicznego pacjenta;
• ocenia wartość diagnostyczną oraz ograniczenia stosowanych metod badawczych;
• analizuje profile immunologiczne pacjentów z niedoborami odporności, chorobami alergicznymi oraz zaburzeniami immunologicznymi związanymi z rozrodem;
• interpretuje wyniki badań stosowanych w immunologii transplantacyjnej;
• wykorzystuje wyniki badań laboratoryjnych do monitorowania zakażenia HIV, boreliozy oraz skuteczności prowadzonego leczenia;
• rozpoznaje wyniki wymagające pilnej konsultacji lub rozszerzenia diagnostyki;
• stosuje obowiązujące standardy jakości i procedury diagnostyczne w medycynie laboratoryjnej;
• współpracuje z lekarzami i innymi członkami zespołu diagnostyczno-terapeutycznego w zakresie interpretacji wyników badań oraz planowania dalszego postępowania diagnostycznego.

Po ukończeniu modułu uczestnik:

• przestrzega zasad etyki zawodowej, poufności danych medycznych oraz praw pacjenta podczas wykonywania czynności diagnostycznych;
• ma świadomość znaczenia rzetelności i odpowiedzialności zawodowej w procesie wykonywania oraz interpretacji badań laboratoryjnych;
• współpracuje z lekarzami oraz innymi członkami zespołu medycznego w celu zapewnienia wysokiej jakości opieki nad pacjentem;
• komunikuje wyniki badań i wnioski diagnostyczne w sposób profesjonalny, zrozumiały i adekwatny do potrzeb odbiorcy;
• rozumie znaczenie interdyscyplinarnego podejścia w diagnostyce i monitorowaniu pacjentów z chorobami immunologicznymi, alergicznymi, zakaźnymi oraz zaburzeniami związanymi z rozrodem;
• wykazuje gotowość do aktualizowania wiedzy i podnoszenia kwalifikacji zawodowych w związku z dynamicznym rozwojem nauk medycznych, w tym immunologii klinicznej;
• identyfikuje granice własnych kompetencji i w razie potrzeby korzysta z konsultacji ekspertów oraz dostępnych wytycznych i rekomendacji.